Chương I: "Văn hóa và bản sắc văn hóa" với tính cách chương giới thiệu. Chương II: "Bản sắc văn hóa Việt Nam, cách tiếp cận", sử dụng một số khái niệm đã nêu lên ở chương 1 để tiếp cận một nền văn hóa cụ thể là văn hóa Việt Nam. Chương này nêu lên bốn yêu cầu bất biến của tâm thức Việt Nam là Tổ quốc, Gia đình - Làng xã, Thân phận và Diện mạo với tính cách những sự lựa chọn rất tiêu biểu cho văn hóa Việt Nam. Chương III, nêu lên "Sự khác nhau giữa văn hóa Trung Quốc và văn hóa Việt Nam" giới thiệu một nền văn hóa rất quen thuộc với chúng ta, là văn hóa Trung Hoa để thấy, tuy ở cấp độ hiện tượng hai nền văn hóa có nhiều điểm giống nhau, nhưng ở cấp độ quan hệ lại là hai kiểu lựa chọn rất khác nhau. Chương IV: "Bè dày của văn hóa Việt Nam", giúp người đọc có ý thức trong việc bảo vệ và phát huy văn hóa của mình. Vì trình độ có hạn, người viết chưa dám đề cập tới văn hóa XHCN, văn hóa Mỹ, văn hóa hậu công nghiệp. Sau một loạt chương chỉ có mục đích giới thiệu khái niệm, chúng tôi thử sử dụng hệ thống khái niệm này để khảo sát một số lĩnh vực cụ thể theo yêu cầu phương pháp luận của ngành. Đó là phần I1 "Giao lưu văn hóa" gồm 6 chương: Chương V: "Bản sắc văn hóa Việt Nam trong giao lưu văn hóa, iền tảng của giao lưu quốc tế", khẳng định một khái niệm mới "Giao lưu văn hóa" và trách nhiệm của mỗi người trong cuộc giao lưu mới này. Chương VI: "Khống học, quan hệ của nó với thời đại mới" giới thiệu Khổng học ở trong nguồn gốc rất khác điều ta vẫn quan niệm vê Nho giáo, và địa vị của nó trong giai đoạn mới của thế giới. Chương VII: "Đạo Nho Việt Nam, một sự khúc xạ" để khẳng định ngay trong Nho giáo, cách lựa chọn của Việt Nam không giống như cách lựa chọn của Trung Hoa. Chương VIII: "Chế độ học tập ngày xưa", khảo sát cách đào tạo nhân tài ngày xưa, hy vọng cung cấp những suy nghĩ trong việc đào tạo nhân tài sao cho thích hợp với thời đại mới. Chương IX: "Trí thức Việt Nam xưa với văn hóa" trình bày kiểu lựa chọn đã nói ở chương trên, dựa trên gần 6000 quyển sách của Viện Hán Nôm nhằm cung cấp một cái nhìn số lượng để chứng minh sự khúc xạ cũng như những ảnh hưởng văn hóa Hán một cách thực chứng. Chương X: "Sơ lược về Đạo giáo Trung Hoa" trình bày Đạo giao về lịch sử của nó ở Trung Hoa nhằm mục đích nêu lên độ khúc xạ ở chương sau. Chương XI: "Tín ngưỡng Việt Nam qua tiếp xúc với Đạo giáo Trung Hoa". Mục dích chương này là dể chứng minh tại sao tín ngưỡng Việt Nam lại có những thay đổi khá độc đáo so với cái gốc của nó ở Trung Quốc. Chúng tôi chưa có điều kiện viết về Phật giáo. Chúng tôi dự định khi về hưu sẽ đến một ngôi chùa học đạo Phật để viết. Một ngành khoa học, nếu được xây dựng đúng phương pháp, sẽ cấp cho ta thìa khóa để giải thích những hiện tượng hiện còn ở ngoài phạm vi của nó. Ai cũng biết những đóng góp của xã hội học, nhân loại học, kinh tế học trong các khoa học nhân văn và khoa học xã hội. Nếu như văn hóa học là một khoa học, thì tất yếu nó sẽ góp phần vào các khoa học khác để giới thiệu mặt văn hóa của các bộ môn này. Do đó, công trình có phần III: "Cách nhìn văn hóa học" sử dụng những khái niệm của văn hóa học để khảo sát một số vấn đề còn được tranh cãi, mong góp cách tiếp cận của ngành khoa học mới. Nó gồm 3 chương: Chương XII: "Truyền thống quân sự Việt Nam, nền tảng của mọi thắng lợi quân sự", để góp phần soi sáng khoa học quân sự Việt Nam. Chương XIII: "Tư tưởng Hồ Chí Minh, đỉnh cao của văn hóa dân tộc" nhằm xây dựng cơ sở cho "nhân cách luận cách mạng" mà người viết cho là cống hiến tư tưởng của Bác và cơ sở để tiến hành tiếp xúc văn hóa trong giai đoạn hậu công nghiệp. Chương XIV: "Tiếp xúc văn hóa Việt-Pháp" để giới thiệu cách nhìn văn hóa học đối với văn học. Phần IV: "Bảo vệ và phát huy văn hóa", nhằm mục đích giới thiệu cách làm việc mà theo tác giả là có lợi để bảo vệ văn hóa XHCN. Nó gồm 2 chương: Chương XV: "Cách phát huy văn hóa trong cuộc tiếp xúc văn hóa hiện nay". Chương XVI: "Ưu thế của văn hóa Việt Nam trong giai đoạn kinh tế thị trường". Công trình này là tiếp tục công trình "Văn hóa Việt Nam, cách tiếp cận mới" (NXB Văn hóa - Thông tin, Hà Nội, 1991) để mở đường cho những công trình tiếp theo về tiếp xúc văn hóa Việt - Hoa, tiếp xúc văn hóa Việt - Pháp sẽ xuất bản. Từng chương một đều có tính độc lập riêng và có thể đọc riêng. Do đó, người đọc không khỏi nhìn thấy có những điều lặp lại. Trong hoàn cảnh một khoa học trên đường hình thành, điều này là không tránh khỏi. Khi hệ thống khái niệm cơ bản còn chưa được chấp nhận, bắt buộc phải lặp lại nội dung một vài khái niệm để cho việc đọc dễ dàng.