Cuộc cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công là một sự biến đổi đại trong lịch sử dân tộc Việt Nam, nó đã phá tan hai tầng xiềng xích nô lệ của thực dân Pháp kéo dài hơn 80 năm cùng với sự đổ nát của phát xít Nhật, đồng thời lật nhào chế độ quân chủ chuyên chế tồn tại ngót ngàn năm. Nước ta từ một nước thuộc địa đã trở thành một nước tự do, độc lập sau bản Tuyên ngôn độc lập bất hủ mà Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyên bố trước quốc dân đồng bào và thế giới ngày 2/9/1945 tại Quảng trường Ba Đình. Ngay sau khi ra đời, nhà nước dân chủ cộng hòa đầu tiên ở Đông Nam châu Á đã phải đối mặt với vô vàn khó khăn, nguy hiểm: thiên tai và nạn đói vẫn đang đe dọa nền kinh tế bị đình đốn, hàng hóa khan hiếm, hàng vạn người thất nghiệp; ngân khố quốc gia chỉ còn hơn một triệu đồng tiền lẻ cũ nát, tệ nạn xã hội tràn lan, nạn dốt và thiếu học… Trong khi chưa có quốc gia nào trên thế giới công nhận nền độc lập của Việt Nam thì quân đội nước ngoài dưới danh nghĩa quân Đồng minh vào giải giáp phát xít Nhật lũ lượt kéo vào nước ta. Ở miền Bắc, từ cuối tháng 8/1945, hơn 20 vạn quân Quốc dân đảng kéo vào đóng từ vĩ tuyến 16 trở ra, kèm theo bè lũ tay sai phản động gây rối, phá hoại, làm lật đổ chính quyền nhân dân non trẻ. Ở miền Nam, từ tháng 9/1945, được sự che chở và giúp đỡ của quân đội Anh, quân Pháp ngang nhiên nổ súng đánh chiếm Sài Gòn rồi lấn dần ra Nam Trung Bộ. Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc ấy, trách nhiệm mà nhân dân và đất nước đặt lên vai Chủ tịch Hồ Chí Minh vô cùng to lớn, nặng nề; nhưng với tài trí, nghị lực phi thường, phong cách ngoại giao xuất chúng, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng ta sáng suốt, linh hoạt, nhẫn nại dùng chủ trương “hòa để tiến”, gắng giữ hòa bình, ứng biến, nhân nhượng có nguyên tắc để phân hóa các thế lực thù địch. Tạm ước 14/9 được ký kết, chèo lái con thuyền cách mạng vượt qua ghềnh thác hiểm nguy, chuẩn bị thời gian và các điều kiện nhân lực, vật lực để sẵn sàng cho một cuộc chiến tranh không thể tránh khỏi. Cuốn sách nhỏ này xin được ghi lại những sự kiện, hoạt động vô cùng phong phú, sôi động của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong 16 tháng nóng bỏng, cam go từ ngày độc lập đầu tiên 2/9/1945 đến ngày toàn quốc kháng chiến 19/12/1946. Qua 474 ngày đêm với trọng trách ngoại giao, sự lãnh đạo kiệt xuất, trí tuệ thiên tài của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được thể hiện rõ nét, sinh động và trở thành nhân tố quyết định thắng lợi cho cuộc trường kỳ kháng chiến, bảo vệ nền độc lập non trẻ của nhân dân ta. Trong quá trình khai thác, chọn lọc, tập hợp thông tin từ các nguồn tài liệu và hồi ký khác nhau, chắc chắn không tránh khỏi thiếu sót, rất mong bạn đọc đóng góp ý kiến để cuốn sách được hoàn thiện hơn.