Tóm tắt

Sau gần 40 năm cải cách và mở cửa kể từ năm 1978, Trung Quốc đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, trở thành nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới từ năm 2010. Từ đó, mục tiêu quan trọng của Trung Quốc là trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới và xây dựng “Giấc mơ Trung Quốc” hướng tới “Phục hưng dân tộc Trung Hoa vĩ đại”. Để thực hiện mục tiêu này, Trung Quốc đã đề ra một loạt chiến lược lớn như: “Thành lập Ngân hàng Đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á”, “Tiếp tục thúc đẩy cuộc cách mạng năng lượng”, “Thúc đẩy xây dựng khu thương mại tự do ở Thượng Hải, Phúc Kiến, Quảng Đông, Thiên Tân”, “Đẩy nhanh việc mở cửa các vùng biên, thực hiện chính sách và phương thức đặc thù trong phát triển kinh tế địa lý, thành toán biên mậu, kết nối hàng hải với các nước láng giềng”… Qua các nội dung đề cập đến nhận thức, khu vực và quốc tế đối với sự điều chỉnh chiến lược và phương thức phát triển mới của Trung Quốc, tại chương 1 tác giả đã cung cấp cái nhìn toàn diện, giúp độc giả đánh giá đúng đắn quá trình điều chỉnh của Trung Quốc từ các chiều cạnh. Sự tương tác trong phát triển quan hệ với các nước và khu vực; một số nội dung điều chỉnh cơ bản về chiến lược và phương thức phát triển mới của Trung Quốc; nhận diện được những điều chỉnh mang tầm chiến lược của Trung Quốc thông qua các chuyến thăm cấp cao và các chính sách mới cũng như hợp tác của Trung Quốc – ASEAN. Các đánh giá của Nhà Xuất bản Khoa học xã hội trong quá trình điều chỉnh chiến lược và chuyển đổi phương thức phát triển mới cho thấy: Thứ nhất, nền lãnh đạo ASEAN ngày càng có tin tưởng và hưởng ứng nhiều đối với Trung Quốc, đặc biệt trong bối cảnh Trung Quốc thể hiện vai trò ngày càng quan trọng trong ASEAN; mục tiêu và tư tưởng của Trung Quốc về chính trị khi làm cho ASEAN ngày càng có lợi hơn đối với Trung Quốc sau khi gia nhập kinh tế. Thứ ba, không khó để nhận thấy rằng Trung Quốc không xứng đáng là “mối đe dọa” của ASEAN qua việc góp phần cải thiện môi trường an ninh, thúc đẩy hợp tác và giao lưu với ASEAN trong lĩnh vực kinh tế, chính trị, an ninh; cũng như xây dựng hình ảnh Trung Quốc thân thiện trong khu vực. Chương 2 cung cấp các nội dung thông tin liên quan đến: tác động của sự điều chỉnh chiến lược và phương thức phát triển mới của Trung Quốc; tác động đến ASEAN nói chung; tác động đến một số nước thành viên ASEAN và dự báo các tác động đó. Các tác giả đã chỉ ra rằng trong các tác động của các chiến lược và phương thức phát triển mới của Trung Quốc, tác động gia tăng thương mại và đầu tư là nổi bật nhất và có sức ảnh hưởng sâu sắc. Tác động ngày càng lớn của Trung Quốc có thể chi phối ASEAN. Thứ hai, “con đường tơ lụa trên biển” của Trung Quốc và “trục hàng hải thế giới” của Indonesia hiện nay được coi là những trục hàng hải chiến lược và động thái kinh tế vừa bảo vệ lợi ích, vừa bảo đảm hiện trạng quan hệ của các nước Đông Nam Á nói chung và Indonesia nói riêng. Thứ ba, các tác động liên quan đến kinh tế và hoạt động kinh tế đối ngoại của Indonesia, Myanmar, Philippines, Singapore; Thái Lan cũng cho thấy Trung Quốc đã tạo ra những ảnh hưởng không nhỏ đối với khu vực khi thực hiện các phương thức phát triển mới. Chương 3 bao gồm các nội dung thảo luận về các chính sách và phản ứng của ASEAN đối với sự điều chỉnh chiến lược và phương thức phát triển mới của Trung Quốc. Qua đó, gợi ý một số đối sách cho Việt Nam trên các bình diện: (1) Không liên minh – liên kết; (2) Lựa chọn chính sách đối ngoại phù hợp nhằm tranh thủ sự ủng hộ của các tổ chức, các nước trong khu vực và trên thế giới; (3) Mở rộng quan hệ hợp tác để phát triển kinh tế, chính trị, an ninh; (4) Tranh thủ sự ủng hộ của các nước trong khu vực Đông Nam Á, nhất là các nước có cùng những vấn đề liên quan đến Biển Đông nhằm thể hiện những nỗ lực trong bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ. Qua đó, nhấn mạnh việc giữ vững an ninh, chính trị và ổn định trong nước, từ đó đạt được hiệu quả tốt đẹp với đối ngoại và góp phần vào thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội.