Cấu trúc cuốn sách gồm ba phần: 1. Các mối quan hệ và giao lưu truyền thống; 2. Đấu tranh giành độc lập và lựa chọn con đường phát triển; 3. Hội nhập, hợp tác và phát triển nhằm cố gắng đưa đến một cách nhìn, một cách tiếp cận hệ thống về một số bước phát triển và vấn đề cơ bản của quan hệ hợp tác khu vực. Cuốn sách là kết quả chung tay, hợp sức của 25 tác giả thuộc bốn thế hệ nghiên cứu và giảng dạy Lịch sử Thế giới từ các thành viên của Bộ môn đến các nhà khoa học thuộc các Trường đại học, các Viện nghiên cứu... từng có nhiều đóng góp quan trọng cho các hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học, gắn kết với từng bước trưởng thành của Bộ môn.