Sau chiến thắng Việt Bắc Thu – Đông năm 1947, để động viên mọi lực lượng phục vụ công cuộc kháng chiến và kiến quốc, Ban Thường vụ Trung ương đã ra Chỉ thị Phát động phong trào thi đua ái quốc (ngày 27-3-1948). Chỉ thị vạch rõ: “Mục đích thi đua ái quốc là làm sao cho kháng chiến mau thắng lợi, kiến quốc chóng thành công”, và thi đua ái quốc là “vì nước, vì nòi”. Nhân dịp kỷ niệm 1.000 ngày kháng chiến, ngày 11-6-1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra Lời kêu gọi, chính thức phát động cuộc vận động thi đua ái quốc. Mục đích thi đua ái quốc là diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm. Theo Hồ Chí Minh, làm việc gì cũng cần có thi đua; thi đua gắn liền với mỗi con người, gắn liền với công việc hằng ngày; “công việc hằng ngày chính là nền tảng của thi đua”. Người đã nâng thi đua lên một tầm tư tưởng cao: “Thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua”. Người gắn thi đua với yêu nước và yêu nước với thi đua, làm cho phong trào thi đua yêu nước của nhân dân ta mang bản sắc của dân tộc Việt Nam. Thực hiện Lời kêu gọi thi đua ái quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, các phong trào thi đua yêu nước nở rộ khắp các vùng, miền, các tầng lớp nhân dân trong cả nước. Từ phong trào thi đua kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi, phong trào thi đua khôi phục và phát triển kinh tế, phong trào thi đua chống Mỹ, cứu nước đến phong trào thi đua vừa sản xuất, vừa chiến đấu. Các phong trào thi đua phát triển liên tục đã góp phần quan trọng trong sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc. Bước sang thời kỳ đổi mới, thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước, thực hiện di huấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, các phong trào thi đua yêu nước như: “Nông dân sản xuất giỏi”, “Phụ nữ giúp nhau làm kinh tế giỏi”, “Xóa đói giảm nghèo”, “Công an nhân dân học tập và thực hiện 6 điều Bác Hồ dạy”, “Xứng danh anh bộ đội Cụ Hồ”, “Dạy tốt, học tốt”, “Uống nước nhớ nguồn”, “Thi đua tình nguyện xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”, v.v. do các ngành, các đoàn thể nhân dân tổ chức và phát động đã và đang được các đoàn thể nhân dân cả nước nhiệt liệt hưởng ứng. Qua đó đã xuất hiện nhiều tập thể, cá nhân anh hùng, chiến sĩ thi đua, các điển hình tiên tiến trong cả nước. Các phong trào thi đua đã đem lại nhiều thành tựu rất quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội của đất nước, bảo đảm an ninh, quốc phòng, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trong khu vực và trên trường quốc tế. Nhân dịp kỷ niệm lần thứ 60 Ngày Bác Hồ ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc, nhằm tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân, nhất là cán bộ lãnh đạo về vai trò, tác dụng của phong trào thi đua ái quốc trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế; thực hiện Chỉ thị số 19-CT/TW, ngày 22-12-2007, về kỷ niệm 60 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc (11-6-1948 – 11-6-2008), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia xuất bản cuốn sách Chủ tịch Hồ Chí Minh với phong trào thi đua yêu nước. Cuốn sách gồm ba phần: Phần thứ nhất: Hồ Chí Minh với phong trào thi đua yêu nước; Phần thứ hai: Một số bài viết chọn lọc về phong trào thi đua yêu nước; Phần thứ ba: Một số văn kiện của Đảng về thi đua yêu nước