Nước Mỹ trong những năm gần đây chứng kiến nhiều biến động trong chính trường, thể hiện sự phân cực sâu sắc trong chính trị nội bộ. Phân cực được nhận thấy rõ ở nhiều khía cạnh trong chính trị Mỹ, từ Quốc hội, Tòa án Tối cao cho đến phong trào xã hội như cuộc tấn công vào Điện Capitol ngày 6 tháng 1. Sự phân cực càng trở nên gay gắt hơn khi Tổng thống Donald Trump lên nắm quyền. Thực tế đó dẫn đến các diễn biến bất ngờ trong giai đoạn hiện nay là không chính trị bất ổn hơn, phân cực hơn và căng thẳng hơn trong quá khứ. Rất khó để các cuộc đối thoại chính trị mang tính xây dựng trong môi trường chính trị Mỹ hiện nay, nhất là dưới thời Tổng thống Donald Trump. Sự phân cực khiến nước Mỹ khó đạt được thỏa hiệp nhanh chóng và cũng tạo ra những rào cản đáng kể đối với vận hành chính sách cũng như trong việc giải quyết các thách thức về kinh tế, môi trường và các vấn đề khác có liên quan. Trước những diễn biến phức tạp và ngày càng khó đoán định như hiện nay, đặc biệt là cuộc bầu cử Mỹ vào tháng 11 năm 2020 đang đến gần, Nhà xuất bản Khoa học xã hội cho ra mắt cuốn sách “Phân cực chính trị ở Mỹ hiện nay: Tình hình, nguyên nhân và tác động” do TS. Lê Thị Thu Hà chủ biên. Cuốn sách gồm hai phần: phần mở đầu và nội dung nghiên cứu, cùng một phụ lục do nhóm nghiên cứu thực hiện. Cuốn sách là sản phẩm nghiên cứu của đề tài nghiên cứu cấp Bộ thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam về “Chia rẽ chính trị ở Mỹ hiện nay: Nguyên nhân và tác động” do TS. Lê Thị Thu Hà chủ nhiệm. Ngoài phần Lời nói đầu và Kết luận, cuốn sách được kết cấu thành 5 chương: Chương 1. Khái quát về hệ thống chính trị Mỹ và định nghĩa phân cực chính trị Khái quát về hệ thống chính trị Mỹ, nhóm tác giả tổng hợp và điểm lại một số vấn đề nổi bật sau: hệ thống nguyên tắc lập hiến; các đảng phái chính trị Mỹ; vai trò của các nhóm lợi ích. Điểm nhấn của chương này là nhóm nghiên cứu đã tập trung so sánh những điểm giống nhau và khác nhau giữa Cộng hòa và Dân chủ ngày nay đã chi phối nền chính trị hậu cử tri như thế nào. Bên cạnh đó, chương cũng chỉ ra rằng, mặc dù Hiến pháp Mỹ ra đời năm 1789, đến nay vẫn mang những hạn chế mang tính cấu trúc của hệ thống chính trị nước này cũng như những nét đặc thù của các đảng. Từ một số định nghĩa liên quan đến “phân cực chính trị”, nhóm tác giả đề cập đến các tiêu chí đánh giá, đo lường phân cực chính trị. Chương 2. Lịch sử và tình hình phân cực chính trị ở Mỹ hiện nay Nhìn lại lịch sử và nguồn gốc của phân cực chính trị ở Mỹ, có thể thấy mức độ phân cực chính trị đã biến động trong hơn một thế kỷ qua, theo những nghiên cứu nguồn gốc sâu xa nhất tạo ra sự phân cực chính trị của nước Mỹ là do: sự thay đổi điều kiện xã hội và hành động của những bất đồng cơ bản về vấn đề nhân quyền, lạm dụng trẻ em; sự sắp xếp đảng phái. Tình trạng phân cực chính trị Mỹ biểu hiện rõ ràng nhất là mâu thuẫn giữa hai đảng Dân chủ và Cộng hòa tồn tại từ lâu nhưng ngày càng gay gắt hơn. Dựa trên những phân tích và xác định tình hình phân cực giữa Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa, nhóm nghiên cứu đã đưa ra những đánh giá về phân cực chính trị dưới thời Tổng thống Donald Trump. Chương 3. Nguyên nhân của phân cực chính trị ở Mỹ Phân tích nguyên nhân của phân cực chính trị ở Mỹ, nhóm nghiên cứu cho rằng có 5 nguyên nhân cơ bản sau: Nguyên nhân từ sự sắp xếp lại đảng phái; Nguyên nhân từ công chúng, cử tri Mỹ (môi trường truyền thông; ứng xử của chính trị gia; khung hoảng niềm tin toàn xã hội); Nguyên nhân từ các nhóm lợi ích (đặc biệt là vai trò của các nhóm vận động hành lang); Nguyên nhân từ các yếu tố thể chế (nguyên tắc tam quyền phân lập); Nguyên nhân từ nhân tố cá nhân của Tổng thống. Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu cũng nêu bật những nguyên nhân sâu xa có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giải thích thực tiễn tình trạng phân cực hiện nay ở Mỹ là “nguyên nhân căn bản trong đó có sự bao trùm của lịch sử Mỹ, cá nhân Tổng thống đương nhiệm – Barack Obama và tính cách cá nhân, phong cách cầm quyền bất thường của Tổng thống Donald Trump là nguyên nhân gây phân cực sâu sắc đến vậy”. Chương 4. Tác động của phân cực chính trị ở Mỹ Nhóm tác giả tập trung phân tích những tác động của phân cực chính trị ở Mỹ tới kinh tế, chính trị, xã hội cũng như đến chính sách đối ngoại và vị thế quốc tế của Mỹ. Sự đối đầu trong chính trị Mỹ, đặc biệt sau sự kiện đóng cửa chính phủ vào tháng 10 năm 2013, đã đe dọa hệ thống chính trị Mỹ. Nghiên cứu khẳng định, việc đối đầu giữa hai chính đảng làm thay đổi cán cân quyền lực giữa các cơ quan liên bang, làm tăng các chi phí hoạt động của Quốc hội, khuấy động các nhà hành pháp và thẩm phán độc lập, đồng thời làm xói mòn các chuẩn mực xã hội. Tác động tới kinh tế được thể hiện qua tác động của phân cực chính trị tới tình trạng đói nghèo và một số ảnh hưởng mang tính tiêu cực đối với nước Mỹ. Trên cơ sở nghiên cứu về phân cực chính trị ở Mỹ hiện nay, nhóm tác giả rút ra một số hàm ý tác động đối với Việt Nam. Chương 5. Đánh giá xu hướng chính trị Mỹ trong thời gian tới Trên cơ sở phân tích thực trạng, nguyên nhân và tác động của phân cực chính trị ở Mỹ, nghiên cứu đưa ra một số đánh giá xu hướng chính trị Mỹ trong thời gian tới cũng như nhận định về vai trò của Tổng thống Donald Trump tại Nhà Trắng năm 2020, trong đó nhấn mạnh những thách thức lớn đối với khả năng Tổng thống Donald Trump trong cuộc bầu cử năm 2020. Đây là một công trình nghiên cứu công phu, được nhóm tác giả tổng hợp và phân tích từ những tư liệu uy tín và có giá trị khoa học về phân cực chính trị ở Mỹ hiện nay. Hy vọng cuốn sách sẽ là nguồn tài liệu hữu ích cho các nhà nghiên cứu và những độc giả quan tâm.