Đông Nam Á là một khu vực văn hóa với đặc trưng “thống nhất trong đa dạng”. Nhìn về mặt địa – sinh thái, Đông Nam Á có hệ sinh thái phức tạp, rất đặc trưng của khu vực có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa. Điều này tạo nên yếu tố văn hóa – văn minh rất đặc trưng: văn hóa, văn minh nông nghiệp lúa nước, kéo theo đó là các yếu tố tín ngưỡng nông nghiệp đặc trưng. Đây là yếu tố mang tính phổ quát cho cả khu vực và là nền tảng tạo nên tính cách “thống nhất” trong văn hóa Đông Nam Á. Tuy nhiên, Đông Nam Á cũng là khu vực có nhiều cảnh quan tự nhiên đa dạng, tạo nên sự phong phú về mặt văn hóa, đặc biệt là về tôn giáo và tộc người. Mặc dù vậy, trên bình diện nào đó, chính sự đa dạng này cũng là nguyên nhân tiềm ẩn gây bất ổn trong khu vực. Kể từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay, Đông Nam Á đã trở thành một trong những điểm nóng trên thế giới về các cuộc xung đột bạo lực dưới vỏ bọc tôn giáo. Để hiểu rõ hơn vấn đề này, tháng 5 năm 2020, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội đã xuất bản cuốn sách chuyên khảo với tựa đề: “Tác động của đa dạng tôn giáo, tộc người ở Đông Nam Á” Cuốn sách cung cấp những thông tin và tư liệu về sự đa dạng tôn giáo và tộc người ở Đông Nam Á, với mong muốn góp phần giúp độc giả hiểu rõ hơn vấn đề này trong Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN. Ngoài phần Lời nói đầu và Kết luận, nội dung cuốn sách được kết cấu thành 3 chương như sau: Chương 1. Khái quát về sự đa dạng tôn giáo, tộc người ở Đông Nam Á và nội dung xây dựng của Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN Đặc điểm nổi bật của các tộc người ở Đông Nam Á là tính xuyên biên giới. Một tộc người có thể phân bố ở nhiều quốc gia khác nhau trong khu vực: có tộc người là dân tộc chủ thể của quốc gia này nhưng lại là dân tộc thiểu số của quốc gia khác. Thứ hai, Đông Nam Á là khu vực đa tộc người, nhưng không có tộc người nào là chủ thể của toàn khu vực. Thứ ba, tôn giáo và tộc người ở Đông Nam Á thường gắn bó mật thiết với nhau (dù không phải trong mọi trường hợp). Vấn đề tộc người luôn đi liền với vấn đề tôn giáo. Bên cạnh đó, Đông Nam Á được coi là ngôi nhà của các tôn giáo lớn, có sự hiện diện của hầu hết các tôn giáo trên thế giới. Tuy nhiên, không có tôn giáo nào được sinh ra tại Đông Nam Á – tất cả đều du nhập từ bên ngoài vào khu vực này. Chương 2. Tác động của đa dạng tôn giáo, tộc người ở Đông Nam Á và cách thức ứng xử của Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN Trên cơ sở các vấn đề liên quan đến tác động của sự đa dạng tôn giáo và tộc người, xung đột, và sự chênh lệch phát triển giữa các quốc gia, tộc người trong Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN, nhóm tác giả cho rằng: Sự đa dạng về tôn giáo và tộc người đã tác động mạnh mẽ tới Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN trên tất cả các trụ cột. Hiện nay, vấn đề tín ngưỡng, tôn giáo đang là vấn đề nhạy cảm và phức tạp, đặt ra yêu cầu cho các cấp chính quyền, các nhà lãnh đạo ASEAN và các tổ chức tôn giáo phải có giải pháp hữu hiệu nhằm giữ vững ổn định xã hội và an ninh quốc gia. Các cộng đồng tôn giáo trong khu vực Đông Nam Á đã tạo nên bức tranh đa sắc màu, phản ánh bản sắc văn hóa phong phú của khu vực. Tuy là một yếu tố quan trọng của văn hóa – một trong những mục tiêu liên kết của ASEAN, song tôn giáo vẫn chưa thực sự được chú trọng đúng mức. Đối với Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN, vai trò của tôn giáo trong sự liên kết khu vực là không thể phủ nhận, có ý nghĩa quan trọng trong quá trình xây dựng bền vững Cộng đồng này. Chương 3. Xu thế tác động đối với Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN Phần này cung cấp thông tin về tầm nhìn của Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN và xu thế diễn biến một số vấn đề tôn giáo, tộc người; đồng thời phân tích triển vọng giải quyết các thách thức liên quan đến hai lĩnh vực này đối với ASEAN. Qua đó, nhóm tác giả làm rõ những tác động thuận và nghịch (tích cực và tiêu cực) của các yếu tố tôn giáo và tộc người trong khu vực, chỉ ra nguy cơ bất ổn đến từ chủ nghĩa dân tộc cực đoan, xung đột tôn giáo, và sự gia tăng chủ nghĩa tự thân dân tộc trong một số cộng đồng có yếu tố tôn giáo. Những nguy cơ này có thể đe dọa ổn định khu vực, nhất là đối với các quốc gia còn yếu về khả năng ứng phó và quản trị xã hội đa dạng. Có thể nói, cuốn sách là công trình nghiên cứu công phu và nghiêm túc của nhóm tác giả, được xây dựng dựa trên các nguồn tư liệu uy tín. Với những nội dung được phân tích sâu sắc, hy vọng cuốn sách sẽ cung cấp nguồn thông tin tham khảo bổ ích cho độc giả – những người quan tâm tới vấn đề đa dạng tôn giáo và tộc người trong Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN.