Tóm tắt

Quan hệ giữa Nga và Trung Quốc đang tiến gần tới điểm có thể vĩnh viễn khép lại vấn đề biên giới. Song, trên bước đường tiến tới sát “vạch đích”, đã nảy sinh cuộc tranh luận về việc dàn xếp biên giới với Trung Quốc do chính quyền vùng Primorye khởi xướng. Tiếc rằng trong quá trình tranh luận ấy đã xuất hiện sự lý giải tùy tiện đối với một loạt vấn đề có tính nguyên tắc. Trước hết, cần phân biệt rõ sự khác nhau giữa hai khái niệm hoạch định và phân định. Khái niệm thứ nhất có nghĩa là xác định đường biên giới quốc gia theo các văn kiện hiệp ước, mô tả hướng đi của đường biên giới cùng với bản đồ chuyên dụng kèm theo và đã được các bên ký kết phê chuẩn. Phân định là việc xác lập đường biên giới trên thực địa theo đúng các văn kiện hiệp ước đó. Phần thứ nhất của cuốn sách này trình bày quá trình đàm phán với Trung Quốc về vấn đề biên giới. Các cuộc đàm phán nhằm dàn xếp vấn đề biên giới với Trung Quốc, như đã biết, kéo dài có gián đoạn gần 30 năm và đến ngày 16/5/1991 đã hoàn tất bằng việc ký Hiệp định về đường biên giới với Trung Quốc ở phần biên giới phía Đông (dài hơn 4.000 km), được Xô viết Tối cao Liên bang Nga phê chuẩn ngày 13/2/1992. Văn kiện này không chứa đựng bất kỳ cơ chế nào cho phép “thỏa thuận lại” đường biên giới quốc gia giữa Nga và Trung Quốc đã được Hiệp định xác định và hoạch định. Việc nghiên cứu khách quan Hiệp định năm 1991 cho thấy Hiệp định phù hợp với lợi ích của nước Nga, còn việc đặt vấn đề xét lại Hiệp định hoặc một số điều của nó là hoàn toàn vô căn cứ. Phần thứ hai của tập tài liệu này đề cập đến các vấn đề phân định, tức là xác định cụ thể đường biên giới trên thực địa theo Hiệp định năm 1991. Cuốn sách dành một vị trí đáng kể cho các tài liệu xác định nhiệm vụ, cơ sở pháp lý quốc tế và những phương hướng hoạt động cụ thể của đoàn đại biểu Nga trong Ủy ban Liên hợp hoạch định biên giới Nga – Trung. Trong giai đoạn hiện nay, việc hoàn thành kịp thời công tác phân giới ở phần phía Đông biên giới Nga – Trung ngày càng trở nên cấp thiết.