Tóm tắt

Cộng hòa Pháp là một nước dân chủ theo thể chế Cộng hòa Tổng thống, mang tính trung ương tập quyền. Trong khu vực cũng như trên thế giới, nước Pháp luôn giữ một vị trí đặc biệt: là một trong các quốc gia sáng lập Liên minh Châu Âu (EU), là thành viên sáng lập của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và Liên Hợp Quốc, đồng thời là một trong năm thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Bên cạnh việc giữ vai trò quan trọng trong hệ thống kinh tế – chính trị toàn cầu, Pháp còn là một trong những cái nôi của văn minh nhân loại, có tầm ảnh hưởng văn hóa rộng lớn và là quê hương của nhiều triết gia Khai sáng. Mặc dù là một trong những dân tộc được “khai sáng” sớm nhất của nhân loại, với các triết gia và lý thuyết gia chính trị nổi tiếng như Montesquieu và Rousseau, và từng trải qua cuộc Cách mạng Tư sản đầu tiên trên thế giới năm 1789, nhưng con đường tiến tới nền Cộng hòa Pháp không hề dễ dàng. Trước năm 1789, chế độ chính trị Pháp là một nền quân chủ thế tập chuyên chế, trong đó mọi quyền lực đều tập trung trong tay Nhà vua. Ngày 3/9/1791, bản Hiến pháp đầu tiên được Quốc hội Pháp thông qua, mở đầu cho một thời đại mới: thời đại hiến trị thành văn, khi quyền lực nhà nước được quy định rõ ràng trong các văn bản chính thức. Giữ vai trò trung tâm trong hệ thống chính trị Cộng hòa Pháp là chức vụ Tổng thống. So với các nước châu Âu khác, chức vụ Tổng thống tại Pháp có lịch sử tồn tại lâu đời hơn cả và là một vị trí có quyền lực thực sự, bao gồm quyền lựa chọn Thủ tướng và các thành viên chính phủ. Trong số hơn 20 vị nguyên thủ của quốc gia rộng lớn này, có nhiều Tổng thống nổi tiếng, để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử nước Pháp và thế giới, như: •Louis-Napoléon Bonaparte (1848–1852), người tự phong Hoàng đế năm 1852 và cai trị đến năm 1870 khi nền Cộng hòa được thành lập lại; •Charles de Gaulle, người lãnh đạo cuộc giải phóng nước Pháp khỏi ách phát xít và sáng lập nền Cộng hòa Đệ Ngũ; •Georges Pompidou (1969–1974); •Valéry Giscard d’Estaing (1974–1981); •François Mitterrand (1981–1995); •Jacques Chirac (1995–2007)… Tuy nhiên, cũng có những Tổng thống hầu như không được biết đến nhiều, ít để lại dấu ấn trong lịch sử. Trải qua hơn hai thế kỷ với nhiều biến động và thăng trầm liên quan đến tranh chấp quyền lực nội bộ, nước Pháp đã trải qua nhiều chế độ chính trị khác nhau. Mỗi chế độ được thể hiện qua một bản Hiến pháp, quy định rõ chức năng của các cơ quan nắm giữ quyền lực nhà nước. Thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức với Việt Nam từ ngày 12/4/1973, nhưng trên thực tế, Pháp đã có mối quan hệ gắn bó và ràng buộc với dân tộc Việt Nam từ hơn 150 năm trước. Những quan hệ lịch sử đó dẫn đến những quan hệ về văn hóa, chính trị…, và ngày nay, trong đời sống người Việt, trong văn hóa, văn học nghệ thuật cũng như trong các thể chế chính trị vẫn còn lưu lại nhiều dấu ấn và ảnh hưởng của văn hóa Pháp. Chính vì lẽ đó, việc tìm hiểu và nghiên cứu lịch sử, văn hóa và con người Pháp có vai trò quan trọng đối với người Việt Nam. Cuốn Chân dung các Nguyên thủ Pháp (Chef de l’État) do Alpha Books xuất bản phần nào thể hiện mối quan tâm này. Với cuốn sách này, lần đầu tiên, chân dung toàn bộ 22 nguyên thủ Pháp – những gương mặt không thể thiếu trong bức tranh lịch sử nước Pháp – được giới thiệu một cách chi tiết, sinh động đến độc giả Việt Nam