Tóm tắt

Ở Việt Nam, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã chủ trương đổi mới hệ thống chính trị, phát huy dân chủ, xây dựng một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa “của dân, do dân và vì dân”. Để thực hiện các mục tiêu này, một trong những giải pháp quan trọng hàng đầu là phải chú trọng đến cơ chế thực hiện quyền dân chủ của người dân thông qua bầu cử. Tuy nhiên, việc triển khai thực hiện các mục tiêu này lại phụ thuộc vào nhận thức và sự lãnh đạo của Đảng, vào cách thức tổ chức và vận hành của hệ thống chính trị và cả tính tích cực chính trị, văn hóa chính trị của công dân. Bầu cử có một vị trí quan trọng trong nền chính trị hiện đại. Nhìn vào hệ thống bầu cử, có thể hiểu được tính chất dân chủ của hệ thống chính trị ở mỗi nước, vì qua đó các cơ chế giành, giữ và thực thi quyền lực chính trị được thể hiện rõ nét nhất. Bầu cử cũng là hình thức tối ưu để nhân dân lựa chọn các chính trị gia đảm đương các vị trí, các chức danh của bộ máy nhà nước. Quyền lực nhà nước thực chất là quyền lực được nhân dân uỷ nhiệm thông qua các cuộc bầu cử. Nhìn chung, các cuộc bầu cử hiện nay ở nước ta đã chứng tỏ được vị trí quan trọng trong đời sống chính trị, góp phần tuyển chọn cho bộ máy nhà nước nhiều chính trị gia có đức, có tài, có khả năng đáp ứng được các nhiệm vụ của sự nghiệp cách mạng trong mỗi thời kỳ. Các cuộc bầu cử cũng cho phép đông đảo nhân dân thể hiện được quyền dân chủ thông qua lá phiếu chọn người đại diện vào các cơ quan quyền lực nhà nước, đã thể hiện ở mức độ nhất định tính dân chủ của chế độ xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, công tác bầu cử ở nước ta vẫn còn nhiều hạn chế, chưa hoàn toàn bảo đảm được quyền dân chủ của người dân trong việc lựa chọn những người đại diện, kiểm soát quyền lực đã uỷ nhiệm. Việc xây dựng một hệ thống bầu cử hiệu quả, thực hiện đúng chức năng và nhiệm vụ theo hướng dân chủ, pháp quyền, bảo đảm sự ổn định chính trị ở Việt Nam hiện nay là một việc làm công phu và tốn nhiều thời gian. Giữa lý thuyết và thực tế bầu cử còn một khoảng cách lớn. Để đạt được mục tiêu xây dựng một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa “của dân, do dân và vì dân”, bên cạnh việc nghiên cứu, tổng kết thực tiễn bầu cử ở trong nước, chúng ta cần nghiên cứu những giá trị phổ biến của bầu cử, tham khảo những kinh nghiệm, mô hình bầu cử của các nước trên thế giới, đặc biệt là của các nước phát triển như Anh, Mỹ và Pháp. Nội dung cuốn sách nghiên cứu ba hệ thống bầu cử hoạt động tương đối ổn định trên các vấn đề như: chức năng của bầu cử trong hệ thống chính trị, công nghệ bầu cử, các hệ quả của hệ thống bầu cử… Đây là ba loại hệ thống chính trị điển hình ở các nước phát triển hiện nay: hệ thống cộng hòa đại nghị (Anh), hệ thống cộng hòa lưỡng tính (Pháp) và hệ thống cộng hòa tổng thống (Mỹ). Đồng thời cuốn sách cũng đưa ra những gợi mở cho việc đổi mới, hoàn thiện công tác bầu cử ở Việt Nam theo hướng dân chủ và khoa học.