Tiếp cận pháp luật và tư pháp (access to justice, còn gọi là tiếp cận với công lý) là khả năng của người dân có thể bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình thông qua các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội và các thiết chế khác. Nền tảng của việc tiếp cận pháp luật và tư pháp là sự tồn tại khuôn khổ pháp lý quy định các quyền cơ bản của người dân và các khuôn khổ, thiết chế giúp họ thực thi và bảo vệ các quyền đó. Để đảm bảo việc tiếp cận pháp luật và tư pháp thì người dân cần có sự hiểu biết về các quyền và lợi ích hợp pháp của mình thông qua việc tiếp cận các thông tin, văn bản pháp luật, đồng thời cần biết và có khả năng tiếp cận các thiết chế và/hoặc cơ chế hiện có khi cần để thực thi và bảo vệ các quyền và lợi ích đó. Tiếp cận pháp luật và tư pháp được coi là một quyền con người và được ghi nhận trong nhiều văn kiện pháp luật quốc tế về lĩnh vực này. Quyền tiếp cận pháp luật và tư pháp thể hiện ở nhiều quyền cụ thể, trong đó đáng kể là các quyền tiếp cận thông tin, tiếp cận các cơ quan nhà nước, tiếp cận tòa án và các cơ chế bảo vệ quyền. Từ khi Đổi mới đến nay, Nhà nước Việt Nam đã có những nỗ lực liên tục và to lớn nhằm cải cách hệ thống pháp luật và tư pháp. Mục đích chính của các nỗ lực cải cách này là nhằm cải thiện và tăng cường các cơ hội và khả năng tiếp cận pháp luật và tư pháp của nhân dân, qua đó nâng cao hiệu lực quản lý cũng như tính tin cậy, hiệu quả trong hoạt động của bộ máy các cơ quan nhà nước. Thúc đẩy quyền tiếp cận pháp luật và tư pháp của nhân dân, do đó, là một trong những nội dung quan trọng trong chương trình cải cách tư pháp mà Đảng và Chính phủ Việt Nam đề ra thời gian gần đây. Để thực hiện được mục tiêu về thúc đẩy quyền được tiếp cận pháp luật và tư pháp của nhân dân do Đảng, Nhà nước đề ra, đòi hỏi cần phải có những nghiên cứu chuyên sâu trên cơ sở so sánh, đối chiếu với các tiêu chuẩn pháp luật quốc tế về vấn đề này. Đây chính là lý do Trung tâm Thông tin – Tư vấn Pháp luật Việt – Mỹ, trực thuộc Hội Luật gia Việt Nam, xây dựng dự án nghiên cứu về “Tiếp cận pháp luật và tư pháp trong hệ thống pháp luật Việt Nam” và đã nhận được sự tài trợ của Đại sứ quán Hoa Kỳ để thực hiện dự án này thông qua Chương trình tài trợ quy mô nhỏ năm 2006. Cuốn sách này là một trong những kết quả của dự án nghiên cứu kể trên. Nó chứa đựng những văn kiện pháp luật quốc tế và những quy định pháp luật quốc gia liên quan đến quyền tiếp cận pháp luật và tư pháp, được tuyển chọn từ hàng trăm văn kiện pháp luật quốc tế và văn bản pháp luật hiện hành của Việt Nam. Trung tâm Thông tin – Tư vấn Pháp luật Việt – Mỹ xin chân thành cảm ơn các cơ quan nhà nước, tổ chức hữu quan và Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam đã hỗ trợ Trung tâm trong việc thực hiện Dự án. Trung tâm cũng xin chân thành cảm ơn các chuyên gia và cộng tác viên đã cung cấp các tư liệu tham khảo trong quá trình biên dịch cuốn sách.