Năm 2011 — năm mở đầu cho thập niên thứ hai của thế kỷ XXI — thế giới đã chứng kiến nhiều diễn biến lớn và phức tạp về kinh tế, chính trị, có ảnh hưởng rộng khắp trên phạm vi toàn cầu: cuộc khủng hoảng chính trị ở khu vực Bắc Phi – Trung Đông; thảm họa kép động đất, sóng thần và rò rỉ hạt nhân tại Nhật Bản; tình trạng thâm hụt ngân sách và khủng hoảng nợ công ở châu Âu chưa được cải thiện đáng kể; lạm phát và thất nghiệp vẫn ở mức cao tại nhiều nước phát triển… Khu vực châu Á cũng xuất hiện nhiều diễn biến mới, trước hết được đánh dấu bằng sự trở lại của hai cường quốc Mỹ và Nga khi chính thức tham dự các cuộc họp thường niên của Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) kể từ năm 2011. Bên cạnh đó, phản ứng gay gắt của Trung Quốc trước những tuyên bố về “lợi ích” của Mỹ tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương đã khiến tình hình Biển Đông trở nên căng thẳng hơn. Tất cả những yếu tố này đều có ảnh hưởng và tác động rất lớn đến sự phát triển của Trung Quốc trong năm 2011. Đối với Trung Quốc, năm 2011 được coi là một năm bản lề quan trọng. Đây là năm khởi đầu thực hiện Quy hoạch 5 năm lần thứ XII về phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời là năm đầu tiên của giai đoạn hai trong việc thực hiện mục tiêu chiến lược đến năm 2020: cơ bản xây dựng xã hội khá giả toàn diện và xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa. Trong năm này, lần đầu tiên dân số thành thị vượt qua dân số nông thôn. Đây là kết quả của những quyết tâm và nỗ lực to lớn trong quá trình đô thị hóa ở Trung Quốc, song thực tế đó cũng đặt ra không ít lo lắng và trăn trở. Tuy nhiên, bằng những nỗ lực trong hoạch định chính sách và triển khai hành động, Trung Quốc đã vượt qua nhiều khó khăn, thách thức, từng bước đạt được những thành tựu đáng kể trong phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội. Dù vậy, đằng sau các chỉ số tăng trưởng khả quan, Trung Quốc vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức tiềm ẩn có thể tác động tiêu cực đến phát triển kinh tế cũng như ổn định chính trị – xã hội, như lạm phát, bong bóng bất động sản, nợ xấu của chính quyền địa phương, bất ổn trong nước, chênh lệch giàu nghèo, thất nghiệp, việc làm, v.v. Trong tiến trình cải cách và mở cửa, phát triển đất nước, năm 2011 cũng mang ý nghĩa đặc biệt khi đánh dấu tròn 10 năm Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), kỷ niệm 20 năm bình thường hóa quan hệ Việt Nam – Trung Quốc, v.v. Chính vì vậy, việc tìm hiểu và tổng kết tình hình Trung Quốc năm 2011 trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa…, cũng như những vấn đề nổi bật trong năm, là việc làm cần thiết nhằm giúp Việt Nam nhận diện một cách toàn diện về Trung Quốc và kịp thời đưa ra những chính sách phù hợp. Cuốn sách là sản phẩm của một nhiệm vụ nghiên cứu khoa học cấp Viện Khoa học xã hội Việt Nam, tập trung trình bày và phân tích những thành tựu cũng như khó khăn của Trung Quốc trong các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, đối ngoại, an ninh – quốc phòng, quan hệ Việt – Trung và tình hình Đài Loan năm 2011, đồng thời dự báo triển vọng phát triển trong năm 2012. Bên cạnh đó, cuốn sách còn khái quát và phân tích tình hình phát triển kinh tế – xã hội của bốn tỉnh giáp biên giới Việt Nam là Vân Nam, Quảng Tây, Quảng Đông và Hải Nam, góp phần giúp các tỉnh biên giới phía Bắc Việt Nam nói riêng và Việt Nam nói chung hiểu rõ hơn về tình hình của “người láng giềng”, từ đó thúc đẩy giao lưu và hợp tác phát triển giữa hai bên.