Trải qua 30 năm cải cách mở cửa, Trung Quốc đã đạt được nhiều thành tựu to lớn trong phát triển kinh tế. Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân của Trung Quốc thời gian này đạt khoảng 10%, cao hơn mức độ tăng trưởng GDP của thế giới. Hiện nay, Trung Quốc đứng thứ hai về tổng lượng kinh tế, đứng thứ ba về xuất khẩu (sau Mỹ và Đức) và đứng thứ nhất thế giới về dự trữ ngoại tệ. Trong 10 năm đầu thế kỷ XXI, Trung Quốc bước vào giai đoạn then chốt của phát triển kinh tế – xã hội. Trung Quốc đang đứng trước nhiều cơ hội phát triển và cũng phải đối mặt với những vấn đề kinh tế – xã hội nảy sinh trong quá trình phát triển. Nếu Trung Quốc không giải quyết tốt những vấn đề này sẽ rơi vào tình trạng khủng hoảng, trì trệ trong phát triển kinh tế và xã hội. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và quốc tế hóa, mức độ lệ thuộc của Trung Quốc vào kinh tế thế giới không ngừng tăng. Mỹ, châu Âu và Nhật Bản ngày càng tập trung vào các sản phẩm chế tạo công nghệ cao, các biệt số gia tăng cao, trong khi các cơ sở sản xuất và sản phẩm chế tạo truyền thống lại lao động rẻ đang chuyển cho Trung Quốc; do đó, Trung Quốc đã trở thành “công xưởng của thế giới”. Những mặt hàng do Trung Quốc chế tạo chiếm khoảng 20% sản lượng nhôm, 30% sản lượng thép, sắt và than, 45% sản lượng xi măng của thế giới. Do thiếu hụt năng lượng, Trung Quốc phải tham gia vào các hoạt động thăm dò và khai thác nguồn dầu mỏ tại một số nước và khu vực. Không chỉ vậy, Trung Quốc còn lệ thuộc vào kinh tế thế giới bởi sự lưu thông của thị trường hàng hóa, vốn quốc tế và sự biến đổi cung – cầu sản phẩm. Những điều này đã ảnh hưởng trực tiếp tới sự phát triển lành mạnh của nền kinh tế trong nước, làm tăng rủi ro cho nền kinh tế. Việt Nam là nước láng giềng có nhiều điểm tương đồng với Trung Quốc, công cuộc đổi mới ở Việt Nam cũng bắt đầu gặp phải những vấn đề mà Trung Quốc đã và đang trải qua. Đồng thời, Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng của toàn cầu hóa, khu vực hóa, nhất là quá trình phát triển của Trung Quốc trong những năm đầu thế kỷ XXI trên kinh tế, văn hóa. Trên cơ sở báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu của đề tài nhánh thuộc Chương trình nghiên cứu khoa học cấp quốc gia “Những vấn đề nổi bật của Trung Quốc 10 năm đầu thế kỷ XXI” do Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam quản lý, quý IV/2012 ấn phẩm mang tên “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn nổi bật của Trung Quốc 10 năm đầu thế kỷ XXI” do GS.TS. Đỗ Tiến Sâm (chủ biên) đã được Nhà xuất bản Từ điển Bách khoa phát hành. Nội dung cuốn sách bao gồm các chương như sau: Chương 1: Những vấn đề nổi bật trong lĩnh vực chính trị Cung cấp các thông tin liên quan đến tình hình chính trị Trung Quốc cuối thế kỷ XX và 10 năm đầu thế kỷ XXI; các vấn đề cơ bản trong đời sống chính trị – an ninh; những vấn đề mang tính toàn cầu làm gia tăng tính bất ổn và khủng hoảng. Trình bày tình hình khu vực Đông Bắc Á; tình hình Trung Quốc đầu thế kỷ XXI và những mục tiêu đặt ra cho những năm đầu thế kỷ. Chương 2: Những vấn đề nổi bật trong lĩnh vực lý luận Cung cấp các thông tin liên quan đến những yếu tố “Ba đại diện” và vấn đề xây dựng Đảng cầm quyền. Quá trình hình thành và nội dung chủ yếu của tư tưởng “Ba đại diện”; tư tưởng “Ba đại diện” với vấn đề Đảng cầm quyền, vấn đề phát triển khoa học. Quan điểm phát triển khoa học và vấn đề chuyển đổi mô hình phát triển. Những tìm tòi lý luận trong cách lĩnh vực xã hội, văn hóa và đối ngoại (về mặt kinh tế – những đổi mới trong lĩnh vực tiền tệ, tài khóa; về lĩnh vực xã hội – xây dựng xã hội hài hòa; về mặt văn hóa – xây dựng văn hóa; về lĩnh vực đối ngoại – xây dựng chính sách đối ngoại hòa bình). Chương 3: Những vấn đề nổi bật trong phát triển kinh tế – xã hội Cung cấp các thông tin liên quan đến chuyển đổi phương thức phát triển kinh tế (tầm quan trọng của chuyển đổi phương thức phát triển, nội dung chuyển đổi phương thức phát triển, những vấn đề đặt ra trong chuyển đổi phương thức phát triển); khắc phục khủng hoảng tài chính toàn cầu (tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu đối với kinh tế Trung Quốc, những giải pháp ứng phó với khủng hoảng tài chính toàn cầu); giải quyết chênh lệch giàu – nghèo (thực trạng phân hóa giàu nghèo ở Trung Quốc, giải pháp giải quyết chênh lệch giàu – nghèo); khu vực nông thôn và phát triển nông thôn (thành tựu phát triển nông thôn và các vấn đề đặt ra ở khu vực nông thôn Trung Quốc, kinh nghiệm phát triển nông thôn Trung Quốc). Chương 4: Những vấn đề nổi bật trong xây dựng chính trị Cung cấp các thông tin liên quan đến cải cách hành chính (tầm quan trọng của cải cách hành chính, quá trình cải cách hành chính tại Trung Quốc); vấn đề dân chủ trong xã hội Trung Quốc hiện nay; vấn đề tham nhũng và phòng chống tham nhũng ở Trung Quốc; những vấn đề đặt ra trong công tác chống tham nhũng ở Trung Quốc hiện nay; cải cách, hoàn thiện phương thức lãnh đạo và phương thức cầm quyền của Đảng (yêu cầu cải cách và hoàn thiện phương thức lãnh đạo, phương thức cầm quyền của Đảng; “Ba bảo đảm” – cầm quyền của giai cấp công nhân; kinh nghiệm và những vấn đề đặt ra trong quá trình cầm quyền của Đảng Cộng sản Trung Quốc). Chương 5: Những vấn đề nổi bật trong lĩnh vực đối ngoại Cung cấp các thông tin liên quan đến quan hệ Trung – Mỹ (vài nét khái quát, những vấn đề còn tồn tại và đang đặt ra); khuôn khổ tự do ASEAN – Trung Quốc (mục đích xây dựng khuôn khổ tự do ASEAN – Trung Quốc, tình hình triển khai xây dựng ACFTA, những kết quả đạt được). Một số vấn đề đặt ra sau khi ACFTA hiện thực hóa; chiến lược ngoại giao văn hóa (những vấn đề về sức mạnh mềm); những vấn đề an ninh phi truyền thống.