Cuốn sách Con đường tơ lụa – Quá khứ và tương lai nghiên cứu quá trình hình thành và phát triển của con đường tơ lụa, đặc biệt là con đường thương mại trên biển, trong lịch sử giao lưu kinh tế – văn hóa giữa Trung Quốc và thế giới. Tại Trung Quốc, việc nghiên cứu con đường tơ lụa trên biển bắt đầu khá muộn do những biến động lịch sử, trong đó nổi bật là giai đoạn “Đại Cách mạng Văn hóa Vô sản” làm gián đoạn hoạt động nghiên cứu khoa học. Người đặt nền móng cho việc nghiên cứu hiện đại về con đường này là học giả Nhật Bản Tamura Kenji, với công trình công bố năm 1967. Sau khi Trung Quốc tiến hành cải cách và mở cửa từ năm 1980, các nghiên cứu được khôi phục và phát triển mạnh mẽ, tiêu biểu là các công trình của giáo sư Trần Viên, cùng sự tham gia của nhiều học giả quốc tế. Đỉnh cao của phong trào nghiên cứu là Hội nghị quốc tế do UNESCO tổ chức năm 1991 tại Manila, khẳng định vai trò của con đường tơ lụa trên biển trong giao lưu Đông – Tây. Cuốn sách cho thấy nghiên cứu con đường tơ lụa không chỉ góp phần làm sáng tỏ lịch sử thương mại, mà còn thúc đẩy các lĩnh vực liên quan như lịch sử hàng hải, giao thông, quan hệ quốc tế, di dân Hoa kiều, truyền bá tơ lụa và gốm sứ, cũng như giao lưu văn hóa và khoa học – kỹ thuật. Con đường tơ lụa được nhìn nhận như biểu tượng của sự giao lưu văn minh, hiểu biết và hợp tác giữa các dân tộc Đông – Tây. Về cấu trúc, sách gồm hai phần: Phần 1: Con đường tơ lụa trên bộ (từ thời Lưỡng Hán đến thời Nguyên) Phần 2: Con đường tơ lụa trên biển (từ thời Trung Đường đến thời Minh) Thông qua đó, cuốn sách phác họa một cách hệ thống lịch sử phát triển của con đường tơ lụa và vai trò của nó trong tiến trình giao lưu văn minh nhân loại.