Đông Dương trong những năm chiến tranh Thái Bình Dương là mục tiêu tranh chấp gay gắt và quyết liệt giữa các thế lực đế quốc, đặc biệt là giữa Pháp và Nhật. Những mâu thuẫn, xung đột giữa các đế quốc này diễn ra liên tục suốt nửa đâu của thập kỷ bốn mươi dưới nhiều hình thức và mức độ nhằm loại trừ nhau, độc chiếm Đông Dương để phục vụ cho mục đích chiến tranh và mưu đồ thống trị của chúng Nhận thức và đánh giá đúng âm mưu của các thế lực thù địch, xác định rõ kẻ thù chính, trực tiếp trong từng giai đoạn, Đảng ta đã chuẩn bị lực lượng cách mạng, chớp đúng thứi cơ, lãnh đạo nhân dân tổng khởi nghĩa giành thắng lợi trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Quan hệ Nhật - Pháp ở Đông Dương trong Chiến tranh Thái Bình Dương chủ yếu là mối quan hệ phụ thuộc và đồng minh bất đắc dĩ, khi Pháp (chính quyền Vichy) đã đầu hàng nước Đức, đối tác của Nhật, và buộc phải chấp nhận sự hiện diện, kiểm soát của Nhật tại Đông Dương để duy trì bộ máy hành chính và sự an toàn cho thuộc địa của mình. Mối quan hệ này phức tạp, với những căng thẳng ngấm ngầm và cuộc đấu tranh giành quyền lực giữa hai bên, cho đến khi Nhật đảo chính Pháp vào tháng 3 năm 1945.