Bộ sách “Lịch sử quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam (1930-2007) - Biên niên sự kiện” có vị trí và tầm quan trọng đặc biệt, nhằm làm sáng tỏ những sự kiện lịch sử về tình đoàn kết đấu tranh giữa hai nước trong những năm kháng chiến trước đây cũng như trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày nay. Để phù hợp với phần lịch sử quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam, Bộ sách được chia làm thành hai tập. Tập I bao gồm những sự kiện diễn ra từ năm 1930 đến 1975. Tuy nhiên, để dễ theo dõi và có hệ thống mạch lạc, trong Tập I có thể phân làm hai giai đoạn: Trước năm 1930, do lịch sử phong kiến phân chia, gắn bó chưa sâu sắc nên ít có mối quan hệ giữa Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam. Mốc quan trọng từ năm 1930 về thực chất không những mở ra lịch sử đấu tranh oanh liệt. Đó là những sự kiện hết sức quan trọng. Dưới sự lãnh đạo thiên tài của Nguyễn Ái Quốc - Chủ tịch Hồ Chí Minh sau này, nhân dân hai nước, hai báo huy anh em phát huy truyền thống đoàn kết, đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc và phong kiến, cùng chung lý tưởng cách mạng, đấu tranh cho độc lập, tự do, hạnh phúc, mở ra thời kỳ mới cho quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào và là những viên gạch đầu tiên xây dựng nền tảng cho mối quan hệ đoàn kết chiến đấu giữa hai nước Đông Dương anh em. Lào - Việt Nam giai đoạn 1975 là giai đoạn đấu tranh vũ trang oanh liệt, anh dũng của nhân dân hai nước. Đó là thời kỳ quan hệ đặc biệt, đoàn kết chiến đấu giữa ba nước Đông Dương. Từ những năm 1945 đến 1975, ba nước Việt Nam, Lào, Campuchia đã cùng nhau đấu tranh chống kẻ thù chung là chủ nghĩa thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược. Trong thời kỳ này, Đảng Cộng sản Đông Dương (thành lập năm 1930) là đội tiên phong của giai cấp công nhân, nhân dân lao động Việt Nam; Lào đã có Đảng Nhân dân cách mạng Lào (từ năm 1955 là Đảng Nhân dân cách mạng Lào). Vì vậy, những sự kiện lớn trong giai đoạn này chủ yếu phản ánh tính chất đấu tranh cách mạng của nhân dân hai nước, hợp thành lực lượng đấu tranh thống nhất. Trong quá trình phát triển cách mạng tiến tới Tổng khởi nghĩa giành chính quyền, bước vào hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, sự chung kẻ thù và mục tiêu đã gắn bó máu thịt hai dân tộc, hai nước, hai quốc gia bảo vệ quyền quốc gia dân tộc, bảo vệ Tổ quốc. Trên tinh thần “nhường cơm, sẻ áo”, “hạt muối cắn đôi, cọng rau bẻ nửa”, nhân dân hai nước Việt Nam, Lào đã đoàn kết chiến đấu và chiến thắng mọi kẻ thù xâm lược. Chiến công oanh liệt trong cuộc chiến đấu bảo vệ thủ đô Viêng Chăn, giải phóng Thà Khẹc (năm 1946), chiến dịch Thượng Lào (năm 1953), Nậm Tha (năm 1962), Nậm Bạc (năm 1968), Cánh đồng Chum - Xiêng Khoảng (mùa mưa 1972)… là những minh chứng sống động về sức mạnh của liên minh chiến đấu Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam. Trong cuộc trường chinh đầy gian khổ ấy, quân triệt sâu sắc chủ trương, đường lối của Đảng Cộng sản Đông Dương, sau này là Đảng Lao động Việt Nam, đồng thời thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Giúp bạn là mình tự giúp mình”, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng đã nỗ lực tiếp tục thực hiện nhiệm vụ quốc tế giúp cách mạng Lào. Trên khắp dải đất Trường Sơn hùng vĩ, hàng vạn thanh niên, bộ đội, công nhân, chuyên gia và đồng bào ở khắp miền Thượng, Trung, Hạ Lào đều chung sức, đồng lòng anh dũng hy sinh tình nguyện vì cách mạng Việt Nam. Ba dân tộc đều có cảm, sự phối hợp chặt chẽ chiến đấu giữa quân tình nguyện Việt Nam với quân đội và nhân dân Lào là nhân tố quan trọng của thắng lợi vĩ đại. Đặc biệt, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Việt Nam đã dành cho cách mạng Lào sự giúp đỡ toàn diện, góp phần làm nên thắng lợi của cả ba dân tộc Đông Dương. Dù gặp muôn vàn khó khăn, gian khổ, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân hai nước vẫn đồng lòng, vượt qua mọi thử thách, đoàn kết chiến đấu, xây dựng tuyến đường Trường Sơn - con đường huyền thoại nối liền hai nước, góp phần quan trọng vào thắng lợi vĩ đại của dân tộc Việt Nam, Lào trong thế kỷ XX. Thời gian đã lùi xa, đặc biệt là trải qua nhiều năm chiến tranh nên tư liệu lưu trữ về giai đoạn này ít, nhiều tài liệu bị hư hỏng, thất lạc, ngụy tạo. Tuy vậy, Tập I - Biên niên sự kiện Lịch sử quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam (1930-2007), được sưu tầm, tuyển chọn từ những nguồn tư liệu quý hiếm trong nước và quốc tế, góp phần làm rõ hơn quá trình hình thành, phát triển của tình đoàn kết đặc biệt, gắn bó máu thịt của nhân dân hai nước trong những năm kháng chiến, chiến đấu chống kẻ thù chung là chủ nghĩa thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.