Có thể nói lịch sử loài người là quá trình phát triển và thẩm thấu vào nhau của năm hệ thống: sản xuất vật chất, sản xuất tinh thần, giao tiếp xã hội, quản lý xã hội và tái sản xuất sinh học – xã hội, trong đó tái sản xuất sinh học – xã hội là hệ thống nhạy cảm bậc nhất với cả các điều kiện tự nhiên lẫn hoàn cảnh xã hội. Cho nên, hầu như ở tất cả các khu vực mà con người có thể sinh sống được trên toàn thế giới từ trước đến nay đều có hiện tượng tăng giảm cơ học bên cạnh sự tăng giảm tự nhiên về dân số, dẫn tới những biến động to lớn về kinh tế, văn hóa và xã hội mà ảnh hưởng có khi kéo dài qua nhiều thế kỷ và tạo ra sự đột biến trong sự phát triển không chỉ của riêng một dân tộc hay quốc gia. Các lý do của hiện tượng này nhìn chung đều giống nhau: hoặc do thiên tai, hoặc vì nhân họa, hoặc để mưu sinh, hoặc nhằm lánh nạn. Lịch sử lưu dân vì vậy thường là một bộ phận quan trọng trong lịch sử của các dân tộc, quốc gia hay thậm chí cả châu lục. Hơn thế nữa, thực tế còn cho thấy rằng lịch sử của các địa phương, quốc gia và châu lục thường xuyên xuất hiện lưu dân (cả đi và đến) thường sôi động và mang nhiều nét đặc sắc hơn so với lịch sử của các địa phương, quốc gia và châu lục ít xuất hiện lưu dân. Việc tìm hiểu lưu dân như một hiện tượng đặc biệt trong lịch sử xã hội do đó là một đề tài cần thiết không những trên phương diện nghiên cứu lịch sử – văn hóa mà còn trên cả phương diện xây dựng kinh tế, phát triển văn hóa và tổ chức xã hội. Trên đường hướng học thuật và thực tiễn này, có thể coi Lưu dân sử (Lịch sử lưu dân) của Lục Đức Dương, Thượng Hải Văn nghệ xuất bản xã, 1997, viết về lưu dân ở Trung Quốc, là một công trình đáng chú ý. Ngoài Lời nói đầu, quyển sách gồm bảy chương: Tên gọi và nguyên nhân tạo ra lưu dân; Thực lục về lưu dân các đời; Việc sinh nhai của lưu dân; Ảnh hưởng tiêu cực của lưu dân đối với xã hội; Lưu dân và khởi nghĩa nông dân; Lưu dân và chính sách đối với lưu dân; Tác dụng lịch sử của lưu dân Mặc dù các cứ liệu được khảo sát và dẫn chứng trong quyển sách chủ yếu lấy từ lịch sử Trung Quốc, công trình này vẫn có những giá trị thực tiễn và lý luận chung, có thể là một tác phẩm bổ ích không những với người đọc Trung Quốc mà còn cả với người đọc Việt Nam hiện nay.