Có thể thấy sự manh nha hình thành 36 kế đã có trên 1.500 năm. Những dị bản lưu hành hiện nay ở Trung Quốc, Đài Loan, Hương Cảng đều dựa theo bản tình cờ được phát hiện tại Tứ Xuyên. Về niên đại hình thành và tên tác giả, hiện nay vẫn chưa khảo chứng được, chỉ có thể suy đoán đại khái rằng tác phẩm được hình thành vào khoảng giữa đời Minh và đời Thanh ở Trung Quốc. Tập sách này, người viết muốn giới thiệu với quý bạn đọc phần nguyên tác bằng cổ văn của tác phẩm, vốn bị đa số các sách về Tam thập lục kế lược bỏ. Trong phần “Tổng thuyết” của nguyên tác Tam thập lục kế có câu: “Lục lục tam thập lục, số trung hữu thuật, thuật trung hữu số. Âm dương biến lý, cơ tại kỳ trung. Cơ bất khả thiết, thiết tắc bất trung.” (Tạm dịch: Sáu lần sáu là 36; trong Dịch số có thuật, trong thuật có Dịch số. Đạo lý biến hóa của âm dương, mấu chốt của kế sách nằm ở trong đó. Mấu chốt không thể trình bày rõ ràng, hễ trình bày rõ thì không còn là mấu chốt nữa.) Trên đây vừa là lời giới thiệu, vừa là lời giải thích tóm tắt về tên sách và đạo lý vận dụng kế sách theo Tam thập lục kế. Số 6 theo Dịch truyện là con số Thái âm, tượng trưng cho sự đen tối, che giấu. Sáu lần sáu là 36, tượng trưng cho sự vận hành biến hóa muôn vàn của Thái âm. Nói cách khác, kế sách biến hóa vô cùng, còn con số 36 chỉ mang tính tượng trưng. Vì kế sách cần bí mật, thâm hiểm nên lấy Thái âm làm biểu tượng. Nguyên tắc của 36 kế vận dụng lý luận biến hóa âm dương theo Dịch truyện, căn cứ vào các quan hệ mâu thuẫn đối đãi như: cương – nhu, chính – kỳ, công – phòng, hư – thực, lao – dật, v.v., để chọn ra 36 kế điển hình và đúc kết thành hệ thống. Có nhiều người cho rằng 36 kế là “bàng môn tả đạo”; có lẽ nhận xét này chỉ đúng một nửa. Trong các loại hình võ thuật hiện nay được xem là xuất phát từ danh môn chính phái như Thái Cực quyền, Aikido, v.v., những nguyên lý chủ yếu được áp dụng khi đối địch cũng rất gần với 36 kế. Qua đó có thể thấy 36 kế và võ thuật chỉ là công cụ, cũng giống như con dao trong nền văn minh nhân loại: bản thân nó mang tính trung tính, không thiện cũng không ác. Vấn đề nằm ở chỗ con người sử dụng nó vào mục đích gì. Con dao là công cụ hữu dụng trong sinh hoạt đời sống, nhưng cũng có thể trở thành lợi khí của tội phạm. Cũng vậy, Tam thập lục kế là những kinh nghiệm ứng xử trong đời sống. Ngày xưa, nó vốn là một cuốn binh pháp dành cho các tướng lĩnh; vấn đề là sử dụng vào mục đích nào. Ngày nay, trong công việc kinh doanh trên thương trường, việc vận dụng những kinh nghiệm ứng xử được đúc kết trong Tam thập lục kế là điều không thể thiếu.